Monday, March 20, 2006

 

Ostalgie & opa's

Ostalgie, de heimwee van veel Oost-Duitsers naar de voormalige DDR, vind ik een prachtig woord. Een term die ook de gevoelens van veel Tsjechen beschrijft. Bijna iedereen denkt weleens met weemoed terug aan de periode van voor de revolutie, toen iedereen nog werk had, levensmiddelen nog goedkoop waren, gezondheidszorg en onderwijs gratis en je nog veilig over straat kon lopen. Vooral veel ouderen, die nu van een mager pensioentje rond moeten komen, stemmen daarom op de communistische partij.

Het is altijd boeiend om de twee opa's van mijn man gade te slaan. Ze kunnen het uitstekend vinden samen, ondanks hun compleet verschillende gevoelens over de post-communistische samenleving. Opa Charvát, protestant en een trouwe kerkganger, is onmetelijk opgelucht dat de onvrijheid van toen eindelijk verleden tijd is. Hij geniet met volle teugen van de open grenzen en neemt op zijn tachtigste nog steeds deel aan niet al te comfortabele busreizen door heel Europa. Wat maakt het uit dat je twee dagen en nachten in een bus moet zitten om in Portugal te komen, ik ga toch niet thuis zitten nu ik eindelijk het land uit mag, luidt zijn devies. Opa Fikejs daarentegen is een trouwe communist, die als partijlid vroeger aanzienlijke voordelen genoot. Hoewel zijn pensioen relatief hoog is, kan hij maar niet wennen aan de stijgende prijzen en de andere verderfelijkheden die de kapitalistische samenleving met zich mee heeft gebracht. Reizen deed hij vroeger, naar de USSR, nu al jaren niet meer.

Laat ik het maar gewoon toegeven, zelf heb ik ook mijn ostalgische buien. Niet dat ik sympathiseer met het communisme, maar mijn eerste jaren in Tsjechië hadden zijn onmiskenbare charme. Het nog eenvoudige leven, de groentekraampjes met alleen een paar beurse appels, wat wortels en een kool, de oude trolleybussen, de (in mijn ogen) bespottelijk lage prijzen, het gebrek aan uiterlijk vertoon. De tijden zijn inmiddels veranderd: alles is te koop, er is veel gemoderniseerd, steden en grote wegen worden vervuild door billboards en anderssoortige reclame-uitingen; luxe auto's, merkkleding en andere statussymbolen zijn sterk in opmars. Vandaar mijn reis naar Roemenië van vijf jaar geleden, op zoek naar wat in Tsjechië al niet meer is, en mijn wens om ooit nog eens naar Albanië te gaan. Voor dat heerlijke terug in de tijd gevoel. Maar natuurlijk geef ik opa Charvát groot gelijk, vrijheid is ondanks alles het hoogste goed. Opa Fikejs valt tegelijkertijd weinig te verwijten. Toen we gisteren bij hem in het ziekenhuis waren, deed het pijn om te zien hoe hij langzaam wegkwijnt. Een communist, maar zo'n goedhartig mens. Niets is ooit zwart-wit.

Comments: Post a Comment

<< Home

This page is powered by Blogger. Isn't yours?